Borelioza, nazywana również chorobą z Lyme, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie z rodzaju Borrelia. Do zakażenia człowieka dochodzi przede wszystkim w wyniku ukąszenia przez zakażonego kleszcza.
Borelioza występuje również w Polsce i innych krajach Europy. Ryzyko zakażenia jest związane przede wszystkim z przebywaniem w miejscach, w których występują kleszcze – między innymi w lasach, na łąkach, w parkach i na terenach zarośniętych.
Czym jest Borrelia ?
Bakterie z rodzaju Borrelia należą do grupy krętków. Są to bardzo cienkie, spiralnie skręcone bakterie, które mogą być przenoszone przez niektóre gatunki kleszczy. W Europie występuje kilka gatunków bakterii z grupy Borrelia burgdorferi sensu lato, które mogą powodować boreliozę u człowieka. Różne gatunki mogą być związane z różnymi postaciami zakażenia.
Kleszcze – gdzie możemy się z nimi spotkać ?
Kleszcze występują nie tylko w lasach. Możemy spotkać je również na łąkach, w parkach, ogrodach i innych terenach porośniętych roślinnością.
Kleszcz nie skacze ani nie lata. Przyczepia się do człowieka lub zwierzęcia, gdy ma z nim bezpośredni kontakt. Dlatego po spacerze lub pobycie na terenach zielonych warto dokładnie obejrzeć skórę i ubranie. Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca, w których kleszcze mogą łatwo pozostać niezauważone, między innymi pachy, pachwiny, okolice kolan, talię, a także skórę głowy i szyję u dzieci.
Jak może wyglądać borelioza?
Objawy boreliozy mogą być różne i zależą między innymi od czasu, jaki upłynął od zakażenia.
Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów wczesnej boreliozy jest rumień wędrujący – zaczerwienienie skóry, które pojawia się w miejscu ukąszenia i stopniowo się powiększa. Zwykle pojawia się od kilku dni do kilku tygodni po ukąszeniu.
Rumień wędrujący nie zawsze ma wygląd idealnego pierścienia i nie musi przypominać klasycznego „celownika”. Może mieć różny kształt i wielkość.
We wczesnym okresie zakażenia mogą wystąpić również objawy przypominające infekcję grypopodobną, takie jak gorączka, ból głowy, zmęczenie czy złe samopoczucie.
Co może się stać, jeśli borelioza nie zostanie rozpoznana i leczona ?
Nieleczone zakażenie może z czasem zajmować inne narządy i układy organizmu. Borelioza może między innymi prowadzić do objawów ze strony układu nerwowego, stawów lub serca. Dlatego przy wystąpieniu niepokojących objawów należy skonsultować się z lekarzem.
Czy każde ukąszenie kleszcza oznacza boreliozę?
Nie ! Samo znalezienie kleszcza na skórze nie oznacza, że doszło do zakażenia.
Ryzyko zależy między innymi od tego, czy kleszcz był zakażony oraz od wielu innych czynników. Dlatego po znalezieniu kleszcza najważniejsze jest jego możliwie szybkie i prawidłowe usunięcie oraz obserwacja organizmu.
Jak zapobiegać ukąszeniom?
Podczas spacerów po terenach, na których mogą występować kleszcze, warto:
- nosić długie spodnie i bluzkę z długim rękawem,
- stosować odpowiednie repelenty,
- po powrocie dokładnie obejrzeć skórę,
- sprawdzić również ubranie,
- możliwie szybko usuwać znalezione kleszcze.
Kontakt z naturą nie musi oznaczać rezygnacji ze spacerów. Wystarczy pamiętać o podstawowych zasadach ochrony przed kleszczami i dokładnym sprawdzaniu skóry po pobycie na terenach zielonych.
Diagnostyka i leczenie
Rozpoznanie boreliozy powinno opierać się na ocenie objawów, informacji o możliwym kontakcie z kleszczem oraz – w odpowiednich sytuacjach – na badaniach laboratoryjnych.
W przypadku typowego rumienia wędrującego rozpoznanie może być postawione na podstawie obrazu klinicznego i wywiadu, bez konieczności oczekiwania na wynik badania laboratoryjnego. W późniejszych postaciach boreliozy badania laboratoryjne mogą być pomocne w potwierdzeniu rozpoznania.
Leczenie boreliozy prowadzi lekarz. Objawowe zakażenie leczy się odpowiednio dobranymi antybiotykami. Większość przypadków boreliozy można skutecznie leczyć.
Jak usuwać kleszcza?
Jeżeli znajdziemy przyczepionego do skóry kleszcza, należy usunąć go możliwie szybko.
Najlepiej użyć pęsety lub cienkich kleszczyków do usuwania kleszczy. Należy uchwycić kleszcza możliwie blisko skóry i spokojnym, zdecydowanym ruchem wyciągnąć go ku górze.
Po usunięciu kleszcza miejsce ukąszenia można zdezynfekować. Nie należy smarować kleszcza olejem, alkoholem, kremem ani innymi substancjami przed jego usunięciem.
Warto zapamiętać datę ukąszenia i przez kolejne dni oraz tygodnie obserwować miejsce ukąszenia oraz swoje samopoczucie.
